خانواده و تحول آن در ایران

همانند هر جایی در جهان، حتی ساختار خانواده ایرانی از زمان های قدیم تا کنون تغییرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و مذهبی را تجربه کرده است و اعتقادات، ارزش ها، رفتارها و نوع روابط غالب در آن، همراه با آداب و رسوم و سنت های خانوادگی یک تغییر ایجاد کرده اند.
در ایران باستان، جامعه ابتدا به گروه های قومی تقسیم شد و به تدریج خانواده و قبیله را تشکیل می داد. در حدود قرن هفتم پیش از میلاد، هسته گروه خانواده خانه بود و پدر او بود؛ در آن زمان خانواده شامل پدر، مادر، فرزندان، نوه ها، برادران، خواهران، دختران، جنس ها، پسران پدر و مادر عمه و پدر و مادر عمه پدر و مادر، پدر و مادر مادر از عمه مادر و دیگر بستگان که همه در اطراف سر جمع شدند. به آرامی پدر خانواده جایگزین پدر قبیله شد.

در شرایط ازدواج، اهداف، معیارهای انتخاب عروس و سن ازدواج در خانواده ایرانی قبل از اسلام، ما اطلاعات زیادی نداریم و اطلاعاتی در چند کتاب موجود است. بیشتر بحث ها در این رابطه مربوط به زندگی و ازدواج شاهزادگان و رتبه حاکمان است و اشاره های کمتر به زندگی مردم عادی وجود دارد. ازدواج موقعيت مقدس در ميان مردم بود و مهمترين رخداد خانواده بود و با پرستش مرتبط بود.
در امپراطوری ساسانی، ازدواج اهمیت مذهبی داشت. ازدواج و تشکیل خانواده در ایران باستان، فراتر از ابعاد اجتماعی، برای جنبه فردی هم مهم بود. آداب و رسوم ایران باستان و دوران ساسانیان در مورد ارائه پیشنهاد ازدواج و مشارکت بسیار شباهت به امروز بود، یا آداب و رسوم امروز در این زمینه، مشتق شده از آن موجود در گذشته است.
با توجه به اینکه اسلام در زمان ساسانیان در ایران ظاهر شد، اندازه گیری تأثیر یادگیری اسلامی در شرایط خانواده ایرانی دوره ایرانی، ارزش آن است که تحلیل شود. ساسانیان در آن زمان به دلایل مختلف، از جمله جنگ با امپراطوری روم شرقی، ضعیف بودند و در سال 51 پس از مسیح رکود را تجربه کرد. می توان نتیجه گرفت که مشارکت اسلامی در زمان سلطنت ساسانیان تأثیر زیادی بر وضعیت خانواده ایران نداشته و آداب و رسوم خانواده های ایرانی و قوانینی که آنها را اداره می کردند، همانند ایرانیان باستانی و ایمان زرتشتی بود.
اسلام که دارای قواعد و اصول در تمام جنبه های زندگی است، از جمله در مورد خانواده و ازدواج، قوانینی را شامل می شود که نیاز به زوج بودن مسلمان است، هیچ یک از همسران برای زن، وظیفه مرد برای حفظ زن، پذیرش رسمی که زن با استثمار اقتصادی از طریق وراث و اموال او و به همین ترتیب، دارای استقلال اقتصادی است. رعایت این اصول به این معنی است که زندگی مسلمانان ایران براساس مقررات اسلامی شکل گرفته و تغییرات بزرگی به تدریج در شرایط خانوادگی ایرانیان صورت گرفت.

خانواده ایرانی امروز

براساس منابع تاریخی، خانواده ایرانی در گذشته بیشتر از ارزش هایی نظیر مقدس بودن ازدواج، حفظ موقعیت احترام به سالمندان در انتخاب یک زن، ازدواج در سن جوان، ازدواج طلاق و ... بوده است. . از زمان قاجار به دلیل گسترش مدرنیته در ایران و پذیرش تأثیر فرهنگ و اندیشه غرب، تغییرات رخ داده است.
امروزه نفوذ فردگرايي در تصميم گيري درباره تعامل و ازدواج قابل مشاهده است. در رابطه با صنعتی شدن، شهرنشینی و پیشرفت، اطفال به تصمیم گیری سن ازدواج و همچنین انتخاب عروس در استقلال بیشتری دست یافتند. ازدواج آنها نیز به ظاهر جدیدی صورت گرفته است؛ انتخاب همسر که در گذشته توسط والدین و سالمندان پیشنهاد شده بود یا با واسطه شدن شخص دیگری رخ داده است، امروزه در برخی موارد، از طریق دانش متقابل در محل کار، مطالعه و گاهی اوقات در یک محیط مجازی رخ می دهد.

با پیشرفت رفاه، که یکی از پایه های اصلی تفکر مدرن است، معیار انتخاب همسر، بر رضایت کامل از ابتدای زندگی و ارائه فرصت های بیشتر یا کمتر لازم است؛ لذا داشتن یک خانه مستقل و امکانات اقتصادی بالا بخشی از لیست درخواست های دختر و خانواده اش است و از سوی دیگر تمایل زنان برای تحصیل و مشاجره به صورتی معین باعث افزایش سن ازدواج که به طور طبیعی باعث کاهش میزان تولد جمعیت می شود؛ آمار نشان می دهد که در طول حدود چهل سال، تعداد خانواده های ایران پس از یک دوره افزایش، شروع به کاهش می کنند. می توان گفت که خانواده در ایران و غرب از دیدگاه ساختاری دارای تفاوت هایی هستند: در ایران ما بر جنبه کامل خانواده، یعنی پدر، مادر و کودکان، تمرکز می کنیم و سیاست ها در این مسیر، در حالی که در کشورهای غربی این دیدگاه وجود ندارد و با خانواده ما به معنی هر جنبه همزیستی افراد با کودکان است و همچنین تمام مدل های زندگی پذیرفته شده اند.

در چند مقالۀ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از جمله مقاله 10، اظهار می شود که: از آنجا که خانواده ستون بنیان جامعه اسلامی است، همه قوانین، مقررات و پروژه های مرتبط با آن باید آن را تسهیل آموزش، نظارت بر مقدسات و ثبات روابط خانوادگی براساس حقوق و اخلاق اسلامی. بنابراین در بند یک مقاله 43، اطمینان از نیازهای اولیه مانند مسکن، غذا، لباس، بهداشت، مراقبت، آموزش و پرورش، آموزش و پرورش و امکان برای همه برای ایجاد یک خانواده، همه چیز این بین وظایف و مسئولیت های دولت اسلامی مشخص شد.
در ایران روز 25 ماه دیل هیاهایی (تقویم قمری) که با روز «افتخار برای خانواده و بازنشستگان» همخوانی دارد، به تقویم کشور به عنوان جشن رسمی تبدیل شده است. دلیل انتخاب این روز، احترام به وحی است که در آیه «الحمدة» در سوره النصن بیان شده است که با خانواده و ثبات پایه های آن مطابقت دارد.

سهم
  • 6
    سهام